9.Sınıf Karbohidratlar Konusuna Ait Çalışma Soruları
Soru 1. 1811
Buğday bitkisinin hücre duvarı, bitkiyi dış etkilere karşı koruyan, yapısal destek sağlayan sert ve dayanıklı bir yapıdır. Bu yapı, glikoz türevlerinden oluşan ve bitki hücrelerine mekanik dayanıklılık kazandıran özel bir polisakkarit içerir.
Buğday bitkisi, fotosentez yoluyla ürettiği glikozu enerjiye ihtiyaç duyduğunda kullanılmak üzere bir polisakkarit biçiminde depolar. Bu polisakkaritler özellikle tohum kısmında birikir ve insanlar tarafından tüketildiğinde sindirilerek enerji kaynağı olarak kullanılır. Bu yönüyle buğday, sadece bitkinin kendi yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesi için değil, aynı zamanda insanların günlük enerji ihtiyacını karşılaması açısından da önemli bir karbohidrat kaynağıdır.
Buğday bitkisinde hücre duvarının yapısına katılan ve bitkide depo edilerek insanlar tarafından besin olarak tüketilen polisakkarit çeşitlerini yazınız.
🔹 Hücre duvarının yapısına katılan polisakkarit: Bitkilerin hücre duvarında selüloz bulunur. Selüloz, glikoz monomerlerinin bağlanmasıyla oluşmuş yapısal polisakkarittir. Bitkiye sertlik ve dayanıklılık kazandırır. 👉 Cevap: Selüloz
🔹 Depo edilen ve insanlar tarafından enerji kaynağı olarak kullanılan polisakkarit: Buğday gibi tahıllar fotosentezle ürettikleri glikozu nişasta şeklinde depolar. Nişasta özellikle tohum kısmında (endosperm) birikir. İnsanlar bu nişastayı sindirip glikoza çevirerek enerji kaynağı olarak kullanır. 👉 Cevap: Nişasta
✅ Sonuç: Hücre duvarında bulunan polisakkarit: Selüloz Depo edilen ve besin olarak kullanılan polisakkarit: Nişasta 👉 Yani buğday bitkisinde hem selüloz (yapısal destek) hem de nişasta (enerji deposu) polisakkaritleri bulunur.
Soru 2. 2407
Biyoloji dersinde öğrenciler, üç çalışma grubuna ayrılmış ve her gruptan polisakkaritlerle ilgili aşağıdaki konuları araştırmaları istenmiştir.
I.Grup: Nişasta ve glikojenin yapısal benzerliklerini araştırıp hazırladıkları raporu sınıfa sunacaklardır.
II.Grup: Nişasta ve glikojenin işlevsel özelliklerini araştırıp sınıfa sunacaklardır.
III.Grup: Yapısal polisakkaritleri araştırıp sınıfa sunacaklardır.
Grupların araştırmaları sonucunda ulaştıkları bilgiler aşağıda verilmiştir.
Grupların polisakkaritlere ilişkin derledikleri bilgileri inceleyip doğru ve yanlış bilgileri ayırt ediniz. Belirlediğiniz yanlışları düzelterek ifadelerin doğru şeklini aşağıya yazınız.
1. Grup (Nişasta ve Glikojenin Yapısal Benzerlikleri)
Bilgi 1: “Nişasta ve glikojen, çok sayıda monosakkaritin dehidrasyon tepkimesiyle oluşturduğu uzun zincirli makromoleküllerdir.” ✅ Doğru. Çünkü her ikisi de glikoz monomerlerinin glikozit bağlarıyla birleşmesi sonucu oluşur.
Bilgi 2: “Nişasta ve glikojenin yapısında glikoz, fruktoz ve galaktoz bulunur.” ❌ Yanlış. Nişasta ve glikojen yalnızca glikoz monomerlerinden oluşur. Fruktoz ve galaktoz bu moleküllerin yapısında bulunmaz. 👉 Doğrusu: “Nişasta ve glikojenin yapısı sadece glikoz monomerlerinden oluşur.”
2. Grup (Nişasta ve Glikojenin İşlevleri)
Bilgi 1: “Nişasta; bitkilerin kök, yumru ve tohumlarında depolanarak büyüme, gelişme ve üreme dönemlerinde bitkinin ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlar.” ✅ Doğru.
Bilgi 2: “Glikojen, hayvanlarda karaciğer ve iskelet kaslarında depolanır. Gerektiğinde glikoza dönüştürülerek kan şekerinin düzenlenmesinde ve kaslarda enerji üretiminde kullanılır.” ✅ Doğru.
👉 Bu grubun verdiği bilgiler tamamen doğru.
3. Grup (Yapısal Polisakkaritler)
Bilgi 1: “Selüloz ve kitin yapısal polisakkarittir.” ✅ Doğru.
Bilgi 2: “Selüloz, bitki hücre duvarının; kitin ise mantar hücre duvarının ve eklem bacaklıların dış iskeletinin bileşenidir.” ✅ Doğru.
👉 Bu grubun verdiği bilgiler de tamamen doğru.
✅ Sonuç – Yanlış ve Düzeltilmiş İfade
Yanlış olan: 1. grubun “Nişasta ve glikojenin yapısında glikoz, fruktoz ve galaktoz bulunur.” ifadesi.
Doğrusu: “Nişasta ve glikojen sadece glikoz monomerlerinden oluşur.”
👉 Yani grupların araştırmalarında sadece 1. grup 2. bilgide hata yapmış, diğer tüm bilgiler doğru.
Soru 3. 6444
Karbonhidrat ağırlıklı beslenildiğinde hidroliz sonucu oluşan monosakkaritlerin fazlası yağa dönüştürülür. Bu durum vücut kitle indeksinin yükselmesine neden olduğundan insanda obezite gelişir. Obezitenin engellenmesi için nasıl beslenilmeli, neler yapılmalıdır?
Obezitenin engellenmesi için ihtiyaç duyulan karbonhidrat, yağ, protein, vitamin ve mineraller yeterli miktarda ve düzenli olarak vücuda alınmalıdır. Tüm bunları içeren günlük menüler oluşturulmalıdır. Et, süt, yumurta, yoğurt, peynir, baklagiller, tahıllar, kuru yemiş, taze sebze ve meyve düzenli tüketilmelidir. Günlük 8-10 bardak su içilmelidir. Şeker, tuz ve yağ içeriği yüksek yiyecek ve içecekler aşırı tüketilmemeli, düzenli spor yapılmalıdır.
Soru 4. 7034
Karbonhidratlar canlı tarafından enerji üretiminde kullanıldığı gibi bazı kompleks moleküllerin ve hücrenin yapısına da katılırlar.
Buna göre;
I. ATP .....................
II. DNA ...................
III. RNA ..................
IV. LAKTOZ ............
V. KİTİN ..................
Molekülleri tamamen yapı taşlarına parçalandığında hangi karbonhidrat çeşitlerini bulundurdukları görülür. Karşılarına yazınız.
I. ATP ⇒ Riboz II. DNA ⇒ Deoksiriboz III. RNA ⇒ Riboz IV. LAKTOZ ⇒ Glikoz ve Galaktoz V. KİTİN ⇒ Glikoz